Bos en transformatie

Het bos speelt een bijzondere rol in onze verbeelding. Aan de ene kant is het een duistere en mysterieuze plek die ons angst aanjaagt , omdat het buiten onze controle valt en het onbekende vertegenwoordigt; aan de andere kant putten we uit dit onbekende troost: de troost van een uitdaging met onszelf die we moeten overwinnen om te transformeren; het genot van de magie die omringt wat we niet kennen, het leven van het bos, een leven dat onafhankelijk is van het onze.

Het bos is een plek waar de geruststellende beloften van de rationaliteit verdwijnen, waar de rationele overheersing van de mens, van zijn beschaving en van onze diepste passies aan kracht verliest en we ons alleen terugvinden met een plek die leeft buiten de regels waaraan we gewend zijn en die, juist vanwege haar onbeheersbaarheid, een eigen, mysterieus en magisch leven bezit, dat ons dwingt andere levensvormen te ontmoeten en te stuiten op de diepste
onderdrukkingen van ons onderbewuste, van ons diepste ik.

De sprookjes en verhalen uit de traditie hebben vaak het bos centraal gesteld als symbool van transformatie, van overgang, als een initiatieproef die aangegaan moet worden om te kunnen groeien. Het bos vertelt ons dat het nodig is om je te verliezen om jezelf te kunnen vinden; het is nodig dat de held aan zichzelf twijfelt, dat de hoofdpersonen zich verliezen in het schaduwrijke doolhof van het bos om te kunnen worden wie ze zijn. Dit is mogelijk omdat het bos het onbekende vertegenwoordigt, een plek waar het moeilijk is om je te oriënteren en die niet in kaart gebracht kan worden. Slecht verlicht door het zonlicht, leven er kwaadaardige wezens die bij de duisternis passen, in staat om haar te beheersen. Maar het gaat niet alleen om dat: de duisternis en de vreemdheid van het bos gaan gepaard met de ontmoeting met andere levensvormen, met de magie van niet-menselijke helpers die ons redden en ons helpen te leren leven in het bos, een authentieke levensvorm te herontdekken. Deze helpers kunnen
verpersoonlijkt worden door magische personages en kleine fantastische helpers, of ze zijn niets anders dan wat Marìa Zambrano “boslichten” noemde: die zeldzame openingen in de dichte duisternis van de schaduwen van de bomen waar een strook licht verschijnt, waar een cirkel ontstaat waarin de bomen afwezig zijn en het groene grasveld door de zon wordt verlicht.

Het zijn plekken die niet gezocht kunnen worden, die ontsnappen aan de rationele controle en aan elke mogelijkheid om het doolhof in kaart te brengen. Het is nodig om je te verliezen om ze te vinden. Wat onthullen de boslichten? Als het bos een innerlijke ruimte is, het dichte kluwen van ons onderbewuste, vertegenwoordigen zijn momenten van helderheid een leegte binnen deze intensiteit, maar geen willekeurige leegte: een extase, een innerlijke pauze die de schoonheid zich toe-eigent. Zoals
Zambrano schrijft, is de leegte de aureool van de schoonheid, haar heilige ruimte.

En aan de drempel van de leegte die door de schoonheid is gecreëerd, geven we ons over, stoppen we met te pretenderen te zijn, te onszelf te zijn en datgene te zijn wat we altijd wilden zijn. Hier, juist hier, onthullen we onszelf, transformeren we; juist wanneer we de pretentie loslaten om te veranderen, vindt de overgang plaats, onthult het bos ons zijn schoonheid, eigent het zich ons toe en verandert het onbekende niet in bekend, maar we accepteren het onbekende als zodanig en laten ons erdoor doordringen.